Strata 3. Sayı Yazı Çağrısı Kentteki Ufunet: Zaman-Mekânsal Sıkışma Çağında Kriz Mekânları

Kent, bir yanıyla -devletin Danimarkasındaki- ufunet[i], diğer yanıyla spektrografdan kaçınan bir hayalet ya da hayaletin ta kendisi olmasa bile onun gezindiği mekânı teşkil etmekte. Kentteki ufunet, bugün artık Büyük Resesyon adını verdiğimiz toplumsal süreçlerin etkisiyle 2008’de bütün aceleci çıplaklığıyla beynelmilel sermaye birikimi süreçlerinde kendini gösterdi. Ancak, sosyal bilimlerin bastırılmış bilincinin neşet ettiği yer olmaktan da vazgeçmedi.

Kentteki bozulmayı arayan Chicago Okulu ve müteakip kent ekolojisi çalışmalarından 1968 dönemecine uzanan hat paradigmatik bir kırılmayla sonuçlandı. Bu kırılma anında çubuğun bir yanından, Manuel Castells kente dair münhasıran bir bilimsel nesne tanımlama gayretiyle tutarken, eşzamanlı olarak da Henri Lefebvre yeni-Hegelcilikle de suçlanacağı bir kentsel/mekânsal bilim kurmak ve devlet (etatik) üretim biçimi adıyla tasvir ettiği dönüşümleri analiz etmeye uğraştı. Bu kentsel mesele diye tanımlayabileceğimiz çubuk iki ucundan öyle bükülürken, David Harvey, ardılları için büyük önem taşıyacak bir ekonomi-politik manevrayla, 1970’lerin başından 1982’de Sermayenin Sınırları’nın yayınlanmasına kadar geçen süreçte, kenti Kapital’in sermaye birikimi ve meta-para-meta döngülerinin bir uzantısı olarak yorumlayacağı ciddi bir manevra geliştirdi.

Kısa süren paradigmatik kırılma, 1980’lerin başında meta-kuramsal düzlemde ve akademik alanda geç kapitalizmin kültürel mantığıyla çarpıştı. Siyasal alanda ise bu durum kendini neoliberalizmin muzafferane orta sınıf güzellemeleriyle, sınıf-sonrası ve hatta, tarihin sonuna yaptığı çağrıyla gösterdi. Yirminci yüzyılın sonunda, kent üzerine yazın, kır-kent diyalektiğinin dünya çapında aşıldığı ve modern dünya sisteminin bir kere daha dünya-ekonomisinin sınırlarını genişlettiği ve tüketimin, ağların, ilişkilerin, daha doğrusu, zarfın mazrufa galebe çaldığı bir süreci mimledi. Dünya sisteminin merkez ekonomilerinde mortgage krizi adıyla anılan, esasında kentsel-coğrafi-tarihsel bir birikim sıkışmasını oluşturan durum, Türkiye’de etkisini dolaylı ve gecikmeli bir biçimde gösterdi.

2015’ten bu yana, giderek belirginleşen büyükşehirlerde yığılmış konut stoku, toprağa gömülen artı-değerin yeniden biteceğine duyulan büyük irrasyonel inanç, kamusal hayatın AVM’leşmesi, şehirciliğin temel tüketim örüntülerine sarılması, kentsel arazinin finansal spekülasyonun bizâtihi nesnesi olması, orta sınıf kimliğinin mimarî ve şehircilik geleneklerini biteviye imhası, yeniden üretilen ikinci doğanın “doğallaştırılması,” bu sürecin farklı ancak birbiriyle iç içe geçmiş parçalarını oluşturmaktadır.

Strata’nın bu sayısı, çalışmalarının ileri aşamalarındaki lisansüstü öğrencilerin olgusal çalışmalarına olduğu kadar, kenti bir çalışma nesnesi olarak farklı cihetlerden ele alan -mimarlık, şehir ve bölge planlama, iktisat, kamu yönetimi, sosyoloji, coğrafya, edebiyat- gibi alanların, ve alt-alanların kuramsal ve olgusal çalışmalarıyla müdahalelerine de açık bir sayı olmayı amaçlıyor.

15 Kasım 2019’a kadar özgün makalelerinizi ve çalışmalarınızı iletebilirsiniz.

Sayı Editörü: Sinan Tankut Gülhan, sinantgulhan@outlook.com

 

Temalar:

(Salt bu başlıklarla kısıtlı olmayıp, bir düşünsel peyzaj tanımlama gayesini gütmektedir)

Mekânın üretimi

Kentleşmenin ekonomi-politiği

Altyapı projeleri ve mekânsal stratejiler

Küresel Güney’de kentleşme pratikleri

Gündelik hayat ve mekânsal tahayyüller

Göç ve kentleşme dinamikleri

Kentsel kuramlar ve meta-kuramsal tartışmalar

Ölçek sorunu

Yeni devlet-mekânları

Toplumsal cinsiyet ve kentsel mekân

Sermaye birikimi süreçleri ve tarihsel-coğrafi üçüncü aşama kriz tezâhürleri

Kentsel planlama ve devlet

Mimarlık ve üçüncü mekân

Toplumsal hareketler ve kent

Sınıf, sermaye ve kent

Gezegen çapında kentleşme

Habitus ve toplumsal mekânın sair analizleri

Kentsel kuram ve karşılaştırmalı edebiyat

Temsil, gerçeklik ve kentin kültürel yeniden üretimi

 

[i] Shakespeare, W. Hamlet (Çeviren: Can Yücel). Adam Yayınları, (1. Basım), 1992.